De geschiedenis van Lenormandkaarten

geschiedenis-lenormand Lenormandkaarten behoren tegenwoordig tot de bekendste waarzegkaarten ter wereld. Het traditionele spel bestaat uit 36 kaarten met herkenbare afbeeldingen zoals De Ruiter, Het Schip, Het Huis, Het Hart en De Ring. De kaarten dragen de naam van Mademoiselle Lenormand, een beroemde Franse kaartlegster uit de achttiende en negentiende eeuw.

Toch heeft zij het bekende kaartspel dat nu haar naam draagt waarschijnlijk nooit zelf ontworpen. De geschiedenis van Lenormandkaarten bestaat daardoor uit twee verhalen die later met elkaar verbonden zijn geraakt: het leven van Mademoiselle Lenormand en de ontwikkeling van het 36-kaartsspel.

Wie was Mademoiselle Lenormand?

Marie Anne Adélaïde Lenormand werd op 27 mei 1772 geboren in Alençon in Frankrijk. Zij werd later vooral bekend onder de naam Mademoiselle Lenormand. In Parijs bouwde zij een reputatie op als kaartlegster en waarzegster.

Lenormand leefde in een roerige periode van de Franse geschiedenis. Zij maakte de Franse Revolutie, de opkomst en ondergang van Napoleon Bonaparte en de daaropvolgende politieke veranderingen mee. Juist in deze tijd groeide haar bekendheid.

Ze ontving mensen uit verschillende lagen van de samenleving. Haar naam werd verbonden aan politici, militairen, aristocraten en andere invloedrijke personen. Daardoor ontstond rond haar leven al tijdens haar eigen tijd een bijna legendarische reputatie.

Een beroemde kaartlegster in Parijs

Lenormand werkte jarenlang in Parijs en werd daar bekend als iemand die kaarten, astrologie en andere vormen van waarzeggerij gebruikte. Welke kaarten zij precies gebruikte, is niet volledig bekend.

Er bestaan verhalen dat zij met gewone speelkaarten werkte. Ook wordt beschreven dat zij verschillende methoden gebruikte en haar interpretaties niet uitsluitend op één vast kaartspel baseerde.

Dat is belangrijk, omdat het moderne Lenormandspel vaak wordt voorgesteld alsof het rechtstreeks haar persoonlijke kaartspel was. Voor die aanname bestaat geen overtuigend historisch bewijs.

Lenormand en Joséphine de Beauharnais

Een van de bekendste personen die met Mademoiselle Lenormand in verband wordt gebracht is Joséphine de Beauharnais, de latere echtgenote van Napoleon Bonaparte en keizerin van Frankrijk.

Joséphine had belangstelling voor waarzeggerij en kaartleggen. In historische beschrijvingen wordt Lenormand genoemd als iemand die in haar omgeving kwam en haar met kaartleggingen hielp.

Ook Napoleon zelf wordt in verhalen en latere beschrijvingen met Lenormand verbonden. Rond zulke beroemde cliënten zijn in de loop van de tijd veel anekdotes ontstaan. Niet ieder detail daarvan kan tegenwoordig nog met zekerheid worden gecontroleerd.

Feiten en legendes liepen door elkaar

Omdat Lenormand een opvallende persoonlijkheid was en zich bezighield met voorspellingen, ontstonden tijdens en na haar leven veel verhalen over haar. Sommige daarvan werden steeds opnieuw verteld en groeiden uit tot legendes.

Zo werd haar later toegeschreven dat zij allerlei grote historische gebeurtenissen exact zou hebben voorspeld. Bij zulke verhalen is het moeilijk om vast te stellen welke informatie uit haar eigen tijd afkomstig is en welke verhalen later zijn aangedikt.

Wat wel duidelijk is, is dat zij gedurende tientallen jaren een bekende beroepsmatige kaartlegster was en dat haar naam in Europa grote bekendheid kreeg.

Lees verder onder de afbeelding

Het ontstaan van het 36-kaartsspel

Het kaartspel dat we tegenwoordig als Petit Lenormand kennen heeft een andere oorsprong. De 36 afbeeldingen gaan terug op een Duits gezelschapsspel uit het einde van de achttiende eeuw.

Dat spel heette Das Spiel der Hoffnung, oftewel Het Spel van de Hoop. Het werd ontworpen door Johann Kaspar Hechtel uit Neurenberg en verscheen rond 1799.

Het was oorspronkelijk geen speciaal waarzegspel, maar een gezelschapsspel waarbij de 36 kaarten samen als speelveld konden worden gebruikt. De kaarten bevatten afbeeldingen en nummers en werden in een patroon neergelegd waarop spelers zich met speelstukken konden verplaatsen.

Johann Kaspar Hechtel

Johann Kaspar Hechtel was een Duitse zakenman en ontwerper van gezelschapsspellen. Hij leefde van 1771 tot 1799 en kwam uit Neurenberg.

Zijn Spiel der Hoffnung bevatte precies 36 genummerde kaarten. Veel van de afbeeldingen komen rechtstreeks overeen met de symbolen die we tegenwoordig nog steeds in het Lenormandspel aantreffen.

Daarbij horen onder andere De Ruiter, De Klaverbladen, Het Schip, Het Huis, De Boom, De Wolken, De Slang, Het Hart, De Ring en Het Anker.

Van gezelschapsspel naar waarzegkaarten

De overgang van gezelschapsspel naar waarzegkaarten vond geleidelijk plaats. De afbeeldingen waren eenvoudig, herkenbaar en daardoor geschikt om symbolische betekenissen aan toe te kennen.

De kaarten bevatten daarnaast verwijzingen naar gewone speelkaarten. Ook die combinatie is in latere Lenormandspellen behouden gebleven.

Na verloop van tijd werden de afbeeldingen steeds meer gebruikt voor kaartleggingen en ontstond een eigen manier van lezen waarbij vooral combinaties van kaarten belangrijk werden.

Waarom kreeg het spel de naam Lenormand?

Mademoiselle Lenormand overleed op 25 juni 1843 in Parijs. Na haar overlijden was haar naam nog steeds zeer bekend. Fabrikanten van waarzegkaarten begonnen haar naam te gebruiken voor verschillende kaartspellen.

Dat had waarschijnlijk vooral te maken met haar reputatie. Een kaartspel dat de naam van Europa's beroemdste kaartlegster droeg, sprak natuurlijk tot de verbeelding.

Zo raakte haar naam verbonden met het 36-kaartsspel dat tegenwoordig Petit Lenormand wordt genoemd, ook al was het oorspronkelijke beeldmateriaal ouder en afkomstig uit het Duitse Spiel der Hoffnung.

Petit Lenormand en Grand Lenormand

Wanneer tegenwoordig over Lenormandkaarten wordt gesproken, bedoelt men meestal het Petit Lenormand met 36 kaarten. Het woord petit betekent klein en onderscheidt dit spel van andere kaartspellen die eveneens onder de naam Lenormand zijn verschenen.

Er bestaan bijvoorbeeld ook grotere kaartspellen die als Grand Lenormand bekend zijn. Deze hebben een andere opbouw en moeten niet worden verward met de traditionele reeks van 36 kaarten die tegenwoordig het meest wordt gebruikt.

De 36 afbeeldingen bleven herkenbaar

Een bijzonder aspect van Lenormand is dat de belangrijkste afbeeldingen door de tijd heen opvallend herkenbaar zijn gebleven. Moderne kunstenaars kunnen kaarten heel anders vormgeven, maar de basis blijft meestal hetzelfde.

Kaart 1 is De Ruiter, kaart 3 Het Schip, kaart 4 Het Huis, kaart 24 Het Hart, kaart 25 De Ring en kaart 36 Het Kruis. Daardoor kunnen mensen met verschillende uitvoeringen van Lenormandkaarten toch volgens hetzelfde systeem werken.

Ook de koppeling met gewone speelkaarten is in traditionele spellen behouden gebleven.

Hoe ontstond de moderne Lenormandtraditie?

In de negentiende eeuw verspreidden kaartspellen onder de naam Lenormand zich verder door Europa. Verschillende uitgevers brachten hun eigen versies uit, waarbij illustraties en vormgeving konden verschillen.

De 36 vaste symbolen bleven echter de basis vormen. Tegelijkertijd ontwikkelden kaartlezers methoden om de kaarten in rijen, combinaties en grotere patronen te interpreteren.

Daaruit groeide de manier van Lenormandlezen die tegenwoordig nog steeds wordt gebruikt.

Waarom zijn combinaties zo belangrijk?

Een belangrijk verschil tussen Lenormand en veel andere kaartensystemen is de nadruk op combinaties. Een losse kaart heeft wel een basisbetekenis, maar krijgt meer inhoud door de kaart die ernaast ligt.

Het Hart kan bijvoorbeeld met liefde en gevoelens te maken hebben. De Ring heeft te maken met verbondenheid en afspraken. Samen kunnen ze veel duidelijker naar een relatie of liefdesverbintenis wijzen.

Deze manier van lezen is in de loop van de tijd een belangrijk kenmerk van de Lenormandtraditie geworden.

De Grand Tableau

Een van de bekendste uitgebreide Lenormandleggingen is de Grand Tableau. Daarbij worden alle 36 kaarten gebruikt en in een groot patroon neergelegd.

De lezer kijkt daarbij niet alleen naar de afzonderlijke kaarten, maar onder andere ook naar hun onderlinge afstand, positie, omgeving en relatie tot belangrijke persoonskaarten.

De Grand Tableau laat goed zien waarom Lenormand zoveel nadruk legt op verbanden tussen kaarten. In plaats van één afzonderlijke boodschap ontstaat er een groot overzicht waarin meerdere onderwerpen tegelijk zichtbaar kunnen worden.

» Lees meer over de Grand Tableau Lenormandlegging

Lenormandkaarten in onze tijd

Tegenwoordig bestaan er honderden verschillende uitvoeringen van het 36-kaartsspel. Sommige zijn heel traditioneel vormgegeven, terwijl andere moderne illustraties, fotografie of nieuwe artistieke stijlen gebruiken.

Toch herkennen Lenormandlezers overal dezelfde basisstructuur. De nummers, hoofdafbeeldingen en traditionele betekenissen zorgen ervoor dat het systeem herkenbaar blijft.

Daarmee heeft een Duits gezelschapsspel uit het einde van de achttiende eeuw uiteindelijk een heel andere bestemming gekregen dan oorspronkelijk was bedoeld.

De naam van Mademoiselle Lenormand leeft voort

Mademoiselle Lenormand heeft het bekende 36-kaartsspel dus niet zelf ontworpen. Toch is haar naam inmiddels al generaties lang met deze kaarten verbonden.

Haar historische betekenis ligt vooral in haar enorme bekendheid als professionele kaartlegster. Na haar dood werd die reputatie gebruikt om kaartspellen te verkopen en raakte haar naam uiteindelijk verbonden met een compleet eigen kaarttraditie.

Daardoor ontmoeten in Lenormand twee geschiedenissen elkaar: die van een beroemde Franse waarzegster en die van een Duits gezelschapsspel dat uiteindelijk uitgroeide tot een internationaal gebruikt systeem van kaartleggen.

Meer leren over Lenormand

Wil je verder lezen over de kaarten en hun betekenis, dan vind je in de kennisbank verschillende artikelen over het Lenormandsysteem.

» Wat zijn Lenormandkaarten?

» Bekijk de betekenis van alle 36 Lenormandkaarten

» Leer hoe je Lenormandkaarten combineert

» Zelf Lenormandkaarten leren leggen

Zelf kennismaken met Lenormand

Wil je ervaren hoe de kaarten in een legging worden gebruikt, dan kun je beginnen met een gratis Lenormand dagkaart of kiezen uit verschillende uitgebreidere kaartleggingen.

» Trek gratis een Lenormand dagkaart

» Bekijk alle Lenormand kaartleggingen

Lees verder onder de afbeelding